Pismo PFON do Prezydenta i Premiera ws. cięć w Funduszu Solidarnościowym i PFRON

Warszawa, dn. 30.09.2026 r.

Szanowny Panie Prezydencie,

Szanowny Panie Premierze,

Sprzeciwiamy się drastycznemu cięciu usług finansowanych z Funduszu Solidarnościowego oraz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W imieniu osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin domagamy się przywrócenia obciętych kwot (łącznie ok. 1 mld zł). Apelujemy także o konstruktywny dialog między najważniejszymi organami państwa i reprezentacjami środowiska osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin na temat tworzenia stabilnego systemu wsparcia, zgodnego z Konwencją ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami.

Ostatnie lata przyniosły szereg pozytywnych zmian w sytuacji osób z niepełnosprawnościami. Polityka publiczna zaczęła dostrzegać ich potencjał i zaowocowała wymiernymi efektami. Wprowadzano kolejne rozwiązania wdrażające Konwencję, co zmieniło na lepsze życie wielu osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin. Niestety, w 2026 roku, w 20. rocznicę przyjęcia przez Zgromadzenie Ogólne ONZ Konwencji o prawach osób z niepełnosprawnościami oraz 14. rocznicę jej ratyfikacji przez Rzeczpospolitą Polską, nastąpiły największe cięcia usług społecznych, determinujących możliwość prowadzenia niezależnego życia przez osoby z niepełnosprawnościami, a co za tym idzie – aktywności zawodowej i społecznej ich samych oraz ich bliskich:

dotacja z budżetu państwa do PFRON w 2027 r. będzie o ok. 75% niższa niż w roku 2026 (czyli o ponad 488,4 mln zł),
środki na programy resortowe w Funduszu Solidarnościowym będą w 2027 r. zmniejszone w stosunku do roku 2026 o ok. 486,8 mln zł (tj. o ok. 24%), w tym:
- środki na programy asystencji osobistej będą niższe rok do roku o ponad 223,8 mln zł,
- środki na programy opieki wytchnieniowej mają być na 2027 r. niższe od tegorocznych o ok. 218,3 mln zł (tj. aż o 75,2%).

Jeśli spojrzymy na aktualną listę projektów, które otrzymały dofinansowanie z PFRON, oznaczać to może brak środków na kolejny rok dla ok. 550 projektów i 90 placówek bądź cięcia we wszystkich realizowanych projektach sięgające 20%. Z kolei cięcia w programach asystencji osobistej oznaczają brak pieniędzy na 3,7 mln godzin rocznej pracy asystenckiej, której pozbawione zostaną osoby z niepełnosprawnościami – co przekłada się też na źródło pracy i zarobku dla 2400 asystentów osobistych.

Oszczędności na fundamentalnych dla osób z niepełnosprawnościami programach wsparcia, wprowadzane bez rzetelnych analiz skutków ekonomiczno-społecznych, a także bez konsultacji z obywatelami, mimo zapewnień o utrzymaniu przez państwo wydatków na wsparcie najbardziej potrzebujących, skutkować będą narastaniem napięć społecznych w roku wyborczym i w kolejnych latach. Osoby z niepełnosprawnościami i ich rodziny zobaczą, że państwo wycofuje się ze zobowiązań w postaci rozwijanych latami usług społecznych, i nie uznaje nawet za stosowne o tym z zainteresowanymi rozmawiać. To pogłębi poczucie porzucenia, wykluczenia i nieufności wobec instytucji publicznych. Tam, gdzie zawodzi dialog, ludzie szukają innych dróg, by zostać usłyszanymi.

Jednocześnie zwracamy uwagę na konieczność poszukiwania nowych rozwiązań zwiększających stabilność Funduszu Solidarnościowego. W tym celu konieczne jest otwarcie dyskusji o systemowym wyodrębnieniu odpowiednich wpływów dedykowanych wsparciu osób z niepełnosprawnościami. Jesteśmy również przekonani, że aby odpowiedzieć na nowe wyzwania związane z aktywizacją zawodową i społeczną osób z niepełnosprawnościami, ponownego namysłu wymaga sposób ich wsparcia w ramach Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON).

W dzisiejszych niespokojnych czasach, gdy tuż za naszą wschodnią granicą Ukraińcy bronią się przed pełnoskalową agresją, bezpieczeństwo naszych obywateli, również osób z niepełnosprawnościami, nie powinno być przedmiotem politycznych targów. Rozumiemy potrzebę nadzwyczajnych nakładów na obronność kraju, tym bardziej więc widzimy, jak istotna jest odporność społeczeństwa, budowana na fundamencie zaufania do państwa. Wzywamy w związku z tym do rozpoczęcia konstruktywnego dialogu ze stroną społeczną, w duchu odpowiedzialności za państwo i jego obywateli. Wierzymy, że w ten sposób uda się wypracować rozwiązania, które staną się przedmiotem szerokiego konsensusu środowisk politycznych, którym Panowie przewodzą.

Z poważaniem,

dr Krzysztof Kurowski

Przewodniczący

Polskie Forum Osób z Niepełnosprawnościami

Do wiadomości: